SON DAKİKA

İşçi sınıfı davasının unutulmaz iki kardeş neferi… – Ercan Ayrancı

Bu haber 12 Eylül 2018 - 0:02 'de eklendi.

Rıza Kuas ve kardeşi Niyazi Kuas ömürlerini işçi sınıfı mücadelesine adamış, iki sıra neferi kardeş… Gençlik yıllarından, ömürlerinin sonuna kadar tüm vakitlerini ve emeklerini işçi sınıfının kurtuluşu ve özgürlüğü için adamış iki yiğit işçi önderi…

Kafkasya halklarından Abhaz halkının evladı olan Kuas kardeşler yirmili yaşlarından itibaren sendikal mücadeleye atıldılar. Yıllarca verdikleri sendikal ve siyasal mücadele ile işçi sınıfına büyük kazanımlar sağlayan Rıza Kuas ve Niyazi Kuas ömürlerinin sonuna kadar sınıf mücadelesinin yılmaz sıra neferleri olarak mücadele vererek, tarihin unutulmaz sayfalarında yerlerini aldılar.

Unutulmaz işçi önderi Rıza Kuas

Rıza Kuas

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) ve Türkiye İşçi Partisi (TİP)’in de kurucuları arasında yer alan Abhaz halkının gözü pek evladı Rıza Kuas, 1926’da Sakarya’nın Hendek ilçesinde doğdu. Ortaokul öğrenimi gördükten sonra bir süre çiftçilik yapan Rıza Kuas, ardından Lastik fabrikalarında işçi olarak çalıştı. 1949’da Derby lastik fabrikasında işyeri sendika temsilcisi, 1952’de Lastik-İş Kazlıçeşme Şube Başkanı, 1954’te ise Lastik-İş Sendikası Genel Başkanı seçildi ve bu görevi uzun yıllar sürdürdü.

İşçi sınıfının sadece ekonomik değil siyasal mücadele de yürütmesi gerektiğini savunan Rıza Kuas 1961 yılında Kemal Türkler ve 12 arkadaşı ile birlikte Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) kuruluşunda yer aldı. 1965 yılında İzmir’de toplanan Genel Kurul’da TİP Genel Sekreterliği  görevini üstlenen Kuas, 1965 yılında TİP’ten Ankara, 1969 seçimlerinde ise İstanbul milletvekili olarak parlamentoya girdi.

1965’te iki işçinin katledildiği Zonguldak Kozlu Kömür Ocakları direnişinde, ilan edilen olağan üstü hal, jandarma baskısı ve TÜRK-İŞ’in sermaye ve devlet yanlısı anlayışına tepki göstererek işçilerin yanında yer aldı.

1966 yılında Kristal-İş Sendikası’nın Paşabahçe Cam Fabrikasında başlattığı greve Türk-İş’in karşı çıkması üzerine Lastik-İş, Basın-İş, T. Maden-İş sendikaları Türk-İş üyesi olmayan Gıda-İş’i de alarak Sendikalar arası Dayanışma Anlaşması (SADA) kurdular. Türk-İş yönetiminin bu üç sendikaya geçici ihraç kararı vermesinin ardından, Zonguldak Kozlu Kömür Ocakları direnişinde TÜRK-İŞ’in tutumunun da etkisiyle bu üç sendika ve T. Gıda-İş ve T. Maden İşçileri Sendikası (Zonguldak), 12 Şubat 1967 yılında Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nu (DİSK) kurdular.

Rıza Kuas önderliğindeki lastik işçileri 1968 yılında Derby lastik fabrikasına sarı sendikanın sokulması girişimine karşı işyeri işgali gerçekleştirildi. Sendikal hareket tarihinde çok önemli bir yeri olan Derby lastik fabrikası işgali, Türkiye’de ilk defa bir fabrikada ortaya sandıklar konularak referandum yapılmasıyla ve işçilerin zaferiyle sonuçlandı.

Rıza Kuas’ın işçiyi “hırsız” gibi gören zihniyetle mücadele amacıyla başlattığı “Üstünü Aratma” kampanyası tüm ülkede geniş yankı buldu. İşçiler onurlarına sahip çıkan bu kampanyaya aktif bir biçimde katıldı. Royal fabrikasında işçiler bu haklarını savunmak için toplu direniş yaptı.

Tüm yaşamını işçi sınıfı davasına adayan Rıza Kuas sendikal ve siyasal alanda ömrü boyunca mücadele etti. Kuas 1971 yılında uluslararası bir toplantıda konuşma yaptığı sırada rahatsızlandı. Böbrek yetmezliği teşhisi konulan Rıza Kuas artık çalışabilecek durumda değildi ama lastik işçisi başkanlığından ayrılmak istemiyordu. Lastik-İş Sendikasının 1977 Genel Kurulu’nda işçilerin ısrarı üzerine yeniden Lastik-İş Genel Başkanı seçildi ve 1980 Genel Kurulu’na kadar sendikasının başında kaldı.

Kazlıçeşme’den alıp işkolunun en etkin ve köklü sendikası haline getirdiği Lastik-İş’in Mart 1980’de gerçekleşen 20. Genel Kurulu’nda işçi arkadaşlarıyla şu sözlerle vedalaştı: “Bu Genel Kurul’da Genel Başkanınız olarak sizlere veda ediyorum. Yaşamım, varlığım, canım hep sizinle onurlandı, sizin kararlarınızla işçi sınıfına hizmetle geçti. Canım sizlere feda olsun, lütfen beni bağışlayın. Sendikanızı daha yüceltin, ona yeni can ve kan katın, ama beni unutmayın, ilginiz yaşamımın tek ilacıdır…

Böbrek ameliyatı olmak üzere yurt dışına çıkışı esnasında “Tüm Türkiye Halkına” başlığıyla bir mesaj yayımlayan Rıza Kuas şunları söylüyordu:

Çilekeş halkıma allahaısmarladık der saygılar sunarım.

Yaşasın devrimci mücadelemiz. Yaşasın yarının mutlu sosyalist Türkiye’si…

Rıza Kuas’ın “Tüm Türkiye Halkına” başlıklı veda mesajı

Türkiye sendikal ve siyasal hareketinin, yükseldiği yıllarında iz bırakmış bir işçi önderi olan Rıza Kuas 29 Ekim 1981 günü yaşama veda etti. Kardeşi Niyazi Kuas 12 Eylül darbesi sonrası tutuklandığından abisinin cenaze törenine elleri kelepçeli bir şekilde jandarma nezaretinde katılabildi.

Sınıf mücadelesinin yılmaz sıra neferi: Niyazi Kuas

Niyazi Kuas

 

Derby grevi, 15-16 Haziran Büyük İşçi Direnişi ve lastik iş kolundaki birçok direnişin öncü işçilerinden Niyazi Kuas 1937 yılında Sakarya’nın Hendek ilçesinde doğdu.

1951 yılında Kazlıçeşme’deki Dervy fabrikasında işçi olarak çalışmaya başlayan Niyazi Kuas 10 yıl sonra Lastik-İş Kazlıçeşme şubesinin yönetim kurulu üyeliğine, ardından da 1969 yılında Lastik-İş İstanbul Şube Başklanlığı’na seçildi ve bu görevini 12 Eylül 1980’e kadar sürdürdü.

Niyazi Kuas Sendikal alanın yanından siyasal alanda da görevler üstlendi. 1963-1969 yılları arasında Türkiye İşçi Partisi (TİP) Zeytinburnu ilçe yönetim kurulu üyeliği yaptı.

1971 yılında Lastik-İş Sendikası yönetim kurulu üyeliği ve genel sekreter yardımcılığı görevini üstlenen Kuas, 1980 yılında sendikanın genel başkan yardımcılığı görevine seçildi.

Niyazi Kuas, DİSK’in 1975 ve 1977 yıllarında gerçekleşen genel kurullarında DİSK genel yönetim kurulu üyeliği görevini üstlendi.

12 Eylül mahkemelerinde idamla yargılanan Kuas, 4,5 ayı hücrede olmak üzere  3 sene 9 ay tutuklu kaldıktan sonra Mart 1984’de tahliye edildi ancak 1991 yılının Temmuz ayında beraat edebildi. Tutukluluğu sırasında yaşama veda eden abisi Rıza Kuas’ın cenaze törenine elleri kelepçeli bir şekilde jandarma nezaretinde katılabildi.

1991 yılında sendikaların yeniden çalışmalarına başlaması ile birlikte Lastik-İş Genel Başkan Vekili olarak görev aldı.

Niyazi Kuas 1995 yılında 58 yaşındayken sendikal yaşamdan ayrıldı fakat yaşamının sonuna kadar DİSK ve Lastik-İş Sendikası ile ve işçi sınıfı mücadelesi ile gönül bağını koparmadı.

 

Abisi Rıza Kuas ile birlikte DİSK’in kuruluş sürecinde ve Lastik-İş Sendikası’nın etkili ve güçlü bir işçi örgütü haline getirilmesinde etkin rol oynayan Niyazi Kuas, işçi sınıfının mücadelesinde bir sıra neferi olarak çalıştı.

Uzun süre kanser tedavisi gören Niyazi Kuas, 26 Eylül 2016’da yaşama veda etti. Kuas, sağlık sorunları nedeniyle 15-16 Haziran Direnişi yıldönümünde 2016 yılında Kaldıraç, İşçi Gazetesi, AKA-DER ve Özgür Lise tarafından düzenlenen “15-16 Hazirandan Gezi’ye Direniş Ruhuyla Geleceğimizi Kurmaya” etkinliğine video mesaj ile katılmıştı.

Niyazi Kuas mesajında “15-16 Haziran 1970 şanlı işçi sınıfı direnişini yaşayan bir sendikacı olarak, her yıl bu direnişi yaşatanlara selam olsun” diyerek etkinliği selamlamıştı.

“Kendisi hiçbir zaman unutulmayacak”

Niyazi Kuas’ın hayatını kaybetmesinin ardından kuruluşunda ve büyümesinde aktif rol aldığı sendikası Lastik-İş’in yönetim kurulu şu mesajı paylaştı: “Niyazi Kuas, sendikamızın 65 yılı bulan tarihinin özellikle başlangıç dönemlerinde işçi sınıfı mücadelesinin yükselmesi, hak ve özgürlüklerimizin geliştirilmesi uğrunda büyük mücadeleler vermiş bir işçi önderidir. Kendisi hiçbir zaman unutulmayacak, lastik işçilerinin kalbinde daima yaşacaktır.

Sosyalist Çerkesler’in yayınladığı basın açıklamasında ise, “Ayhabımız Abacipha Niyazi’nin (Kuas) kaybı ile Türkiye Kafkas diasporası, Türkiye eşitlik mücadelesi büyük bir insanını kaybetti. Arkasında onurlu bir hayat, bize miras olan bir mücadele, yolumuzu aydınlatan bir tarih bıraktı” denildi.

İşçi sınıfı, mücadele önderlerini unutmuyor: Rıza Kuas İşçi Okulu

2016 Mayıs ayında İşçi Gazetesi Rıza Kuas İşçi Okulu “İşçi sınıfı davasına yaşamını adamış işçi önderine sahip çıkma, mirasını yaşatarak daha ileri taşıma bilincinin ürünü” olarak faaliyetlerine başladı. İşçi Gazetesi Rıza Kuas İşçi Okulu’nda Eğitim-Araştırma, basın yayın ve hukuk alanının yanında kültürel alana dair bazı atölye çalışmaları da gerçekleşiyor.

İşçi Gazetesi Rıza Kuas İşçi Okulu 29 Ekim’de Rıza Kuas’ın yaşamını yitirdiği tarihte bir anma programı düzenleyerek faaliyetlerine başladı ve sürdürüyor.

Ayrıca Lastik-İş sendikasının Genel Merkez binası 06 Eylül 2004 tarihinden bu yana “Lastik-İş sendikası Rıza Kuas Genel Merkez Binası” tabelasını taşımaktadır.

Yararlanılan kaynaklar:

  • Unutulmaz bir işçi lideri; Rıza Kuas – İşçi Gazetesi Ekim 2017 sayısı sayfa 16
  • Sınıf kavgasında bir sıra neferi; Niyazi Kuas – İşçi Gazetesi Ekim 2017 sayısı sayfa 16
  • Bir İşçi Lideri Rıza Kuas / Hakan Çelik – Jineps gazetesi
  • İşçi önderi Niyazi Kuas yolumuzu aydınlatacak – Sosyalist Çerkesler 27 Eylül 2016 tarihli açıklama
Ercan Ayrancı
Ercan Ayrancıercanayranci@gazetefersude.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.